Уздзеянне, якое выходзіць за рамкі фізіялагічных магчымасцей нашага арганізма, прыводзіць да зрыву адаптацыі і фарміравання паталагічных (хваравітых) змяненняў.
Якія фактары найбольш важныя?
Найбольш распаўсюджана і па-ранейшаму актуальна шумавое ўздзеянне на арганізм чалавека. Гарадскі шум, шум шматлікіх і разнастайных гаджэтаў, бытавы і вытворчы шум - з узмацненнем гэтага фактару не сутыкнуліся хіба што насельнікі ізаляваных ад знешняга свету раёнаў зямлі. Арганізм па-рознаму рэагуе на шум рознай сілы, так, пры працяглым уздзеянні гуку ўзроўнем 70-90 дб пакутуе орган слыху і нервовая сістэма, шум у 100 дб і вышэй вядзе да страты слыху. Шум здольны павялічваць утрыманне ў крыві гармонаў стрэсу картызолу, адрэналіну і норадрэналіну, што можа прывесці да паталагічных праблем. Псіхалагічнае ўздзеянне шуму бясспрэчна. Так, калі шум марскога прыбоя, шолаху лістоты, дажджу супакойвае і ўлагоджвае, то гучны шум на вытворчасці прыводзіць да хуткай стомы і выклікае напругу нервовай сістэмы.
Тэмпература і адносная вільготнасць паветра - базавыя фактары, якія ўплываюць на наш арганізм. Аднолькава шкодныя доўга ўздзейнічаючыя і высокія і нізкія тэмпературы, якія перавышаюць прыстасоўвальныя (адаптацыйныя) магчымасці арганізма. Павышаная тэмпература навакольнага паветра суправаджаецца адчуваннем цеплавога дыскамфорту і прыводзіць да змен імуннага статусу, зніжэнню ўвагі, кагнітыўных (разумовых) функцый, парушэнню каардынацыі рухаў. Працяглае ўздзеянне высокіх тэмператур можа прывесці да развіцця анеміі, узмацненню тромбаўтварэння за кошт пагаршэння рэалагічных уласцівасцяў крыві і ўзмацняемых дэфіцытаў вітамінаў і мінералаў. Паніжаныя тэмпературы навакольнага асяроддзя таксама прыводзяць да напругі тэрмарэгуляцыйных механізмаў. Працяглае ўздзеянне нізкіх тэмператур выклікаюць гіпатэрмію (пераахаладжэнне), прыгнятаюць нервовую, судзінкавую і імунную сістэмы, пры гэтым запавольваецца метабалізм (абмен рэчываў), узрастае ўспрымальнасць да інфекцый.
Сезонныя ваганні тэмпературы таксама немалаважныя з пункту гледжання фарміравання псіхасаматычных расстройстваў. Папулярным у апошнія гады стаў тэрмін «метэаадчувальнасць». Нечаканыя павышэнні тэмпературы, рэзкія змены атмасфернага ціску асабліва цяжка пераносяць хворыя на сардэчна-сасудзістыя захворванні і людзі старэйшага ўзросту.
Таксама многія людзі адпраўляюцца ў цёплыя краіны, дзе сутыкаюцца з уздзеяннем такіх узроўняў сонечнага выпраменьвання і тэмпературы, да якіх не прыстасаваны. Гэта таксама напружвае адаптацыйныя механізмы, асабліва калі мы купляем «квіткі ў лета» ў разгар зімы.
Уплыў асвятлення на арганізм чалавека бясспрэчны, паколькі ўсё жывое на Зямлі развівалася ў працэсе эвалюцыі ва ўмовах натуральнага сонечнага выпраменьвання, таму ўплыў асвятлення. Дастатковасць натуральнага асвятлення - гэта і аптымальны гарманальны статус, і актыўнасць імунітэту, і псіха-эмацыйная ўстойлівасць і стабільнасць. Разумна для захавання здароўя і павышэння тонусу максімальна выкарыстоўваць прыроднае святло. Дастатковая інсаляцыя дае адчуванне спакою і прыміранасці, забяспечвае бадзёры і прыўзняты настрой, прыліў сіл.
У восеньска-зімовы перыяд паўночныя рэгіёны пражывання «абдзелены» сонечным святлом, што не лепшым чынам адбіваецца на эмацыйнай сферы. Падбіраючы крыніцы штучнага асвятлення для памяшканняў, варта аддаць перавагу варыянтам з мінімальнай колькасцю пульсацый (звесткі аб гэтым параметры ёсць на пакаванні), правільная колераперадача дапамагае захаваць добры настрой і эмацыйную ўстойлівасць.
Электрамагнітнае выпраменьванне – фактар, які аказвае ўсё больш магутны ўплыў з ростам колькасці індукуючых гэтае выпраменьванне прылад, (персанальныя кампутары, мабільныя тэлефоны, планшэты, бытавая тэхніка і шматлікае іншае). Электрамагнітныя палі нябачныя і неадчувальныя, праявы шкоднага ўздзеяння іх на арганізм неспецыфічныя, не сфармаваны механізмы абароны ад уплыву тэхнагенных палёў.
Электрамагнітнае выпраменьванне тэхнагенных крыніц найбольшы ўплыў аказвае на імунную, нервовую, эндакрынную і палавую сістэмы.
Важную ролю грае грамантнае падлучэнне бытавой і кампутарнай тэхнікі да сеткі з абавязковым выкарыстаннем зазямляльнага провада ў электраправодцы, кантроль часу выкарыстання прылад, асабліва дзецьмі.
Асноўныя прынцыпы абароны ад уздзеянняў непажаданых фізічных фактараў:
• абарона часам (звядзенне да мінімуму часу ўздзеяння фактару);
• абарона адлегласцю (максімальнае выдаленне ад крыніцы ўздзеяння);
• абарона экранамі (выкарыстанне перагародак, экранаў, ахоўных шчытоў, змяшчэнне крыніц у асобнае памяшканне, будынак).
Захаванне нашага здароўя - гэта ў першую чаргу наша адказнасць. Дапамогуць нам пазітыўны настрой, штодзённая фізічная актыўнасць, змена дзейнасці, захаванне рэжыму працы і адпачынку, рэгулярныя пешыя прагулкі на свежым паветры.
211440, Віцебская вобл., г. Наваполацк, вул. Маладзёжная, 74
