Прапанова заснаваць гэты міжнародны дзень была агучана ў 1992 годзе на Канферэнцыі ААН па навакольным асяроддзі і развіццю ў Рыа-дэ-Жанэйра.
Гэты дзень таксама з'яўляецца часткай кампаніі па дасягненні Мэты ўстойлівага развіцця 6: водазабеспячэнне і санітарыя для ўсіх да 2030 года. Тым самым ААН падкрэслівае ключавую ролю даступнасці чыстай вады для барацьбы з беднасцю і забеспячэнні эканамічнага росту і экалагічнай устойлівасці. Цяпер 2,2 мільярда чалавек ва ўсім свеце не маюць доступу да бяспечнай вады. Неабходны меры па барацьбе з глабальным водным крызісам.
Колькасць і якасць даступнай пітной вады вызначаюць развіццё любой дзяржавы, ад яе самым непасрэдным чынам залежыць узровень жыцця і здароўе насельніцтва. Дастатковасць наяўных водных рэсурсаў залежыць ад нагрузкі на іх - колькасці насельніцтва, відаў прамысловасці і сельскай гаспадаркі, арганізацыі паўторнага выкарыстання і ачысткі вады і іншых фактараў.
Дакладная колькасць водных аб'ектаў у Беларусі невядомая. Сустракаюцца сцвярджэнні аб тым, што ў рэспубліцы налічваецца каля 20 тысяч рэк і каля 10 тысяч азёр.
У Беларусі іх вывучэннем і інвентарызацыяй займаецца Цэнтральны НДІ комплекснага выкарыстання водных рэсурсаў. У матэрыялах даведачнага фонду інстытута змяшчаецца інфармацыя аб 11,8 тысячах водных аб'ектаў. Маштабныя работы па іх інвентарызацыі ідуць з 2017 года. Па выніках даследавання 4 абласцей краіны пацверджана наяўнасць 3500 аб'ектаў. У 2020 годзе ідзе даследаванне насычаных воднымі аб'ектамі Віцебскай і Мінскай абласцей.
Асноўнай крыніцай вады ў Беларусі з'яўляюцца сярэднія і буйныя рэкі, уздоўж водных артэрый гістарычна канцэнтраваліся буйныя паселішчы і прамысловыя прадпрыемствы. Важнае значэнне маюць і малыя рэкі, асабліва для сельскай мясцовасці.
Інвентарызацыі падлягаюць толькі вадацёкі з плошчай вадазбору не менш як 30 квадратных кіламетраў і натуральныя і штучныя вадаёмы з плошчай воднай роўнядзі ад 0,5 км2. Асобным пунктам у рэспубліцы ідзе вывучэнне крыніц.
Крыніцы - адзін з унікальных відаў водных аб'ектаў Беларусі. Яны маюць важнае значэнне ў працэсах падтрымання стабільнасці гідралагічнага рэжыму, з'яўляюцца цэнтральным кампанентам навакольных ландшафтаў і асновай фарміравання біяразнастайнасці. Некаторыя крыніцы ўяўляюць сабой унікальныя прыродныя аб'екты, якія маюць навуковую каштоўнасць як помнікі прыроды. Маюць яны і культурнае значэнне - крыніцы традыцыйна займалі важнае месца ў духоўным жыцці беларусаў, з імі звязаны легенды і мясцовыя традыцыі, многія крыніцы вядомыя сваімі гаючымі ўласцівасцямі, з'яўляюцца аб'ектамі пілігрымкі вернікаў.
Пры гэтым, крыніцы найбольш уразлівыя. У выніку няправільна праведзенага добраўпарадкавання, меліярацыйных, будаўнічых і іншых работ значная колькасць крыніц Беларусі была знішчана.
Інвентарызацыя крыніц - адказная праца. Калі па буйных водных аб'ектах дастаткова і архіўных дадзеных, спадарожнікавых здымкаў, то адназначна вызначыць каардынаты той ці іншай крыніцы часта можна толькі на месцы. Вялікую дапамогу спецыялістам у гэтым аказваюць энтузіясты. У ходзе конкурсу «Крыніцы Беларусі» дзякуючы ім былі нанесеныя на карту - некаторыя ўпершыню - каля тысячы крыніц.
У краіне ўдзяляецца вялікая ўвага пытанням забеспячэння бесперапыннага і якаснага водазабеспячэння, вядзецца работа па паляпшэнню экалагічнага стану водных рэсурсаў. Вывучэнне шляхоў вырашэння праблем, якія ўзнікаюць з-за змены клімату, знаходзіць сваё адлюстраванне ў тым ліку і на дзяржаўным узроўні. Напрыклад, Мінпрыроды распрацаваны праект Стратэгіі кіравання воднымі рэсурсамі ва ўмовах змянення клімату на перыяд да 2030 года.
Наваполацкая гарадская і раённая інспекцыя
прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя
(крыніца: «Эка-Інфа»)
211440, Віцебская вобл., г. Наваполацк, вул. Маладзёжная, 74
